24-01-16

Super bonus.

Het was een rustig weekend wat betreft torenvalken ringen (vrijdag 5, zaterdag 2 en zondag 1). Maar het gezelschap van Daniel, Jos en Eddy maakte veel goed. Jos zorgde voor een paar prachtige foto's die ik als dank dat hij meemocht opgestuurd kreeg. Eentje heb ik dadelijk opgeslagen en zal zeker regelmatig opduiken in presentaties, overzichten of andere powerpoints.

torenvalk jos0001-4.jpg

Het loslaatmoment, telkens leuk.

Bonus.

Maar de adrenaline-boost van het weekend was de waarneming van een groep opvliegende kraanvogels. Jawel, ik zag dit jaar in januari al kraanvogels. Meestal ben ik de sukkel die van iedereen moet horen in het najaar hoeveel ze er nu weer hebben zien overtrekken. Terwijl mijn teller dan vastgeroest blijft op een dikke nul.

En dit jaar staan ze al in januari op mijn jaarlijstje. En dan ook nog eens een groep die blijkbaar de Haspengouwse velden goed genoeg vond om er een nachtje te blijven overnachten. Want ze waren duidelijk bezig met vertrekken toen Jos en ik hun karakteristieke getoeter hoorden. Want het geluid van een kraanvogel is geen gezang of geroep. Neen, ik kan het alleen maar omschrijven als een getoeter. Ganzen komen soms een beetje in de buurt. Maar het blijft een geluid dat elke vogelaar uit duizenden andere geluiden dadelijk koppelt aan de grus grus (zoals de meer onderlegde wetenschappers onze kraanvogel wel eens durft noemen). Ik herinner mij zelfs dat ik 's nachts plots rechtzat in mijn bed en mijn verschrikte echtgenote mij met slaperige stem vroeg wat er scheelde. Een vraag die ik dan tot haar ergernis en verbazing beantwoorde met "er trekken kraanvogels voorbij". 

Mijn kraanvogel-confrontaties vertonen een zeer grillige grafiek met enkele ups en veel downs. Mijn bezoek aan Lac-du-Der is een stevige upper, maar eigenlijk eentje die niet echt telt. Want om daar geen kraanvogels te zien betekent dat je blind bent of een voor mij onbegrijpelijke dwang hebt om bij het geluid van kraanvogelgetoeter dadelijk de ogen te bedekken. Met duizenden komen ze daar even uitrusten voor hun verdere reis of zelfs te blijven overwinteren. Een tweede stevige upper was in 2013 toen ik na een paar meldingen besloot om na mijn werk nog even langs te gaan op de telpost. Ik werd toen getrakteerd op een overgetelijke reeks van doortrekkende Vkes van kraanvogels. De ene groep was nog niet helemaal voorbij of er kwam aan de einder weer eentje aan "geveet".

kraanvogels.jpg

V.

Die V is ook een kenmerkend gedrag. Want kraanvogels zijn volgens mij zeer gedisciplineerde beesten. Zo verplaatsen ze zich door het luchtruim in strakke V-vormige groepen met een duidelijke leider in de spits. Volgens wetenschappers levert deze techniek voordeel op en kost het minder energie omdat elke vogel profiteert van de luchtstroom van zijn voorganger. Vraag me niet hoe dit technisch in elkaar zit want mijn praktische kennis over stroomlijnen en aërodynamica is al even groot als die over kernfusies en raketwetenschappen.

Volgens mij is het veel minder ingewikkeld. Discipline zoals in de strengste legerkazernes is hun motto. Netjes volgen en op je plekje blijven tijdens de ganse reis is de opgave die netjes wordt uitgevoerd. Het lijkt wel of iedere kraanvogel voor het vertrek een genummerd plekje in de vlucht krijgt en zich daar mooi aan houdt. De leider of leidster van de bende vliegt in de spits en bepaald de koers. Niemand in de lijnen erachter die zich ook maar in zijn roodgelakte hoofdje haalt om de vogel in de spits voorbij te steken. Zo krijg je mooie geordende Vkes in lucht.

Dansles.

Kraanvogels blinken niet alleen uit door hun Vkes in de lucht of hun unieke getoeter. Het zijn ook nog eens getrainde en gemotiveerde dansers. Wie ooit het geluk heeft om een groep kraanvogels te kunnen aanschouwen die de kolder in hun bol hebben en besluiten om elkaar het hof te maken zal dat niet snel vergeten. Ik zou dit beeld kunnen beschrijven als een balletdanser op stelten die er toch in slaagt om zich supersierlijk te bewegen en zich overgeeft aan een kruising tussen dansen en kick-boksen. De vogels zweven met opengewaaierde vleugels, gekromde nekken en slaande poten boven de grond en dit met een gemak en elegantie waar ik momenteel niet echt een passend woord voor kan vinden. Dansende kraanvogels blijven opgeslagen in je hersenen in een doosje waar het label "onvergetelijke ervaringen" opgeplakt werd. 

Waar de naam kraanvogel vandaan komt blijft mij trouwens ook een raadsel. Het verband met een waterkraan zie ik helemaal niet zitten. Tijdens het aanschouwen van deze schitterende dieren komt er op geen enkel moment een beeld van sanitair materiaal in mij op. Een hijskraan daarentegen zou wel een mogelijke verklaring kunnen zijn. Met een beetje verbeelding kan je een kraanvogel die stijf rechtstaat en zijn snavel mooi horizontaal houdt kunnen vergelijken met zo een groot ijzeren ding dat ergens in een of andere stad boven een bouwwerf de horizon staat te verprutsen en te pas en te onpas op jouw foto van een of andere stadszicht tijdens een citytrip opduikt. Maar als ik dan even verder denk dan is de kans klein dat de naamgever van de kraanvogel in zijn periode dat hij die namen gaf ooit al een werfkraan had gezien. Maar mijn geschiedkundige kennis is dan weer even slecht als mijn kennis van stroomlijnen en aërodynamica. Gelukkig voor de kraanvogels hebben die wel kaas gegeten van de nodige technieken om die mooie V te vormen waar ik dan weer (in sommige jaren) van kan genieten. Dank u wel grus grus om mij dit jaar zo vroeg te trakteren op jullie getoeter.

kraanvogel.jpg

Commentaren

Alweer een plezier om te lezen.
Zeker nu ik er ook bij was om dit mee te beleven.

Daarom vliegen ze in een " V "

De luchtwervelingen die de vogel tijdens het vliegen veroorzaakt betekenen veel energieverspilling. Ganzen, eenden, kraanvogels en andere vogels heffen dit verlies gedeeltelijk op door in een V-formatie te vliegen. Elke vogel krijgt dan extra stijgvermogen door de opwaartse luchtstroom, teweeggebracht door de vogels die vóór hem vliegen. Op den duur zal de voorste vogel zich af laten zakken naar achteren en zijn inspannend werk aan een andere vogel overlaten. Het vliegen in V-formatie werkt dus energiezuinig.

Gepost door: Jos Reekmans | 24-01-16

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.